Workum; vroege tekening van Jopie Huisman
 

  

 



Ik weet niet meer zeker of het de aardewerkfabriek Aurora of die van de Boer was die we tijdens ons verblijf in Workum bezochten, maar ik denk haast wel de laatste want dat was de grootste.
Fries aardewerk met als bekendste Makkum was toen nog in trek en bijna ieder stadje had wel een plateelbakkerij zoals dat toen heette. Men maakte vooral aardewerk in Delfts Blauw vaak met afbeeldingen van stad of dorp voor het toerisme, maar ook wel serviezen etc.
Tijdens de bezichtiging kon je ook een bord of vaasje kopen. Ikzelf was er niet kapot van maar ik weet dat er in menig ouderlijk huis van Stevenfense Workumgangers zo’n souvenirtje te vinden was.
Wie tot die gelukkigen behoort, moet voor de aardigheid eens onder op zijn of haar stukje aardewerk kijken naar een signatuur. Is dat JH, dan ben je in het bezit van een werkje van Jopie Huisman de latere kunstschilder.
Jopie Huisman die in 1922 in Workum werd geboren als Jotje, tekende en schilderde er in zijn jeugd al lustig op los. Onderwerpen vond hij genoeg in zijn omgeving. Hij behaalde zijn huisschilderdiploma maar vond daarin geen werk. 
 
Wel kon hij in 1939 aan de slag bij de aardewerkfabriek Aurora in zijn woonplaats als plateelschilder. Hij beschilderde het aardewerk met bloemmotieven of landschappen. In de oorlog wordt hij opgepakt en te werk gesteld in Duitsland.
Na een bombardement weet hij te ontvluchten en via omwegen weer in Workum terechtkomt waar hij onderduikt.
Na de oorlog doodt hij zijn tijd met vissen, schilderen en tekenen en werkt af en toe nog als plateelschilder maar nu bij de Boer.
In 1951 begint hij met een collega een eigen aardewerkatelier. De schilderingen zijn fraai maar van zakendoen hebben de heren geen kaas gegeten en ook het door hen geïntroduceerde koud glazuren is een mislukking. In 1953 gaat het bedrijfje dan ook failliet. Hij moet een gezin onderhouden en wordt op aanraden van zijn broer die zelf een oud-ijzerhandel heeft, lompenboer in Workum, maar hij blijft schilderen.  In 1959 verhuist hij naar Franeker om bij zijn broer als vertegenwoordiger in dienst te treden. In 1963 begint hij weer voor zichzelf in lompen en  oude metalen en is de eerste expositie van zijn schilderijen in Harlingen. Jopie is een kleurrijke man, daarbij zeer sociaal en kan met hoog en laag goed opschieten, is een geboren verteller van sterke verhalen en wordt bekend door zijn optreden in het TV programma, van Gewest tot Gewest, waarin hij vertelt dat hij zich nooit wast, omdat het lichaam een zelfreinigende functie heeft. Of dat waar was……
In 1973 loopt Jopie’s huwelijk op de klippen hetgeen een grote impact heeft op zijn schilderijen.
Niet langer zijn het landschappen maar indringende, sterk realistische onderwerpen. Het bekendste voorbeeld hiervan is het schilderij; ”Broek van een koemelker.”
Zelf zegt hij hierover, “In 1973 raakte ik plotseling in grote privéproblemen. Ik was helemaal op mezelf teruggeworpen. Toen vond ik tussen rommel een oude broek. Een afgetobde, tachtig keerverstelde, smerige melkersbroek. Ik zag mezelf daarin; een heel grote verlatenheid. Ik heb hem meegenomen en geschilderd. Ook omdat andere mensen herkenden wat ik geschilderd had, is het mijn redding geweest. Eigenlijk is het een zelfportret."
Hij schildert daarna minutieus oude gebruikte kleren, schoenen, speelgoed en voorwerpen die hem aanspreken of ontroeren. Het is met dit werk dat Jopie Huisman bekendheid krijgt bij het grote publiek. Zijn werk gaat nu ook naar tentoonstellingen in het land. Maar als er tijdens een expositie in Nuenen schilderijen worden gestolen, stopt hij hiermee. Ook verkoopt hij niet meer aan onbekenden. Volgens hem komt het dan alleen terecht bij de happy few terwijl het is bedoeld voor iedereen. Hij ruilt ze liever voor een pak paling met een arme sloeber of schenkt ze aan iemand die hij bewonderd en in zijn ogen een schilderij heeft verdiend.
Zo was hij een groot bewonderaar van Abe Lenstra en wilde hij met alle geweld diens voetbalschoenen schilderen. Voor de camera van Gewest tot Gewest doopt hij daartoe de eerste penseel in de verf. Jopie die normaal geblokte woudloperhemden draagt heeft speciaal voor deze gelegenheid en uit respect en eerbied voor Abe een nieuw overhemd gekocht. Het doek krijgt een ereplaats in de catacomben van het Abe Lenstra Stadion in Heerenveen.
Omdat hij niet meer verkoopt,is de voorraad aan schilderijen zo groot dat in 1986 wordt besloten in Workum een museum te openen. Dit is door de grote toeloop al snel te klein en in 1992 wordt een groter pand betrokken waarvan de voorgevel in roestbruin, verwijzend naar zijn oud-ijzerhandel, is uitgevoerd.
Jopie Huisman die door zijn liefde en aandacht voor het afgedankte en de verschoppelingen van de samenleving door Freek de Jonge bij de opening van het museum de schilder van het mededogen werd genoemd, overleed in 2000.
Hij was een, in het vakjargon, autodidact d.w.z. dat hij zichzelf ontwikkelde en nooit schilder- en tekenlessen heeft gevolgd of op een kunstacademie heeft gezeten.
Ik maak jullie deelgenoot van mijn bewondering voor deze eigenzinnige Fries omdat het zomaar kan dat met een beetje geluk een van ons in het bezit is van een origineel stukje door Jopie Huisman gedecoreerd Workums aardewerk. Maar het meest fascineert mij de gedachte dat we hem toen we in 1957 in Workum waren met zijn handkar of bakfiets als lompenboer tegen hadden kunnen komen.
En.. misschien is dat ook wel gebeurd………
Wie nog eens naar Workum gaat om oude herinneringen op te halen, raad ik een bezoek aan het Jopie Huisman Museum van harte aan.
 


Poppen