DE OUDE VRIJSTER VAN DE KNIJPHOEKSTEEG
 

 

 




Knijphoeksteeg
 

 





Eanske heeft een tijd gekend zonder media, zelfs geen krant en als die er al was dan alleen voor de hogere kringen want 80% van de inwoners kon niet lezen. Voor roddels en achterklap moest je bij de buurvrouw zijn, nieuws van de overheid kwam via de stadsomroeper of werd voorgelezen bij de ingang van het stadhuis. Voor nieuwtjes van buiten de stadspoorten was je aangewezen op kooplieden of de postiljon en de reizigers die met de postkoets van Münster naar Deventer reden en hier een sanitaire stop hielden. Maar de leukste nieuwsbron was de liedzanger. Hij trok van stad tot stad en droeg daar zijn op vage feiten en sensatie gebaseerde rijmpjes voor en als hij kon zingen gebeurde dat met begeleiding van een buikorgeltje of een assistent met een instrument. Tegelijkertijd verzamelde hij in de kroeg of op de markt weer geruchten of kletspraat voor een nieuw gedicht. De onderwerpen moesten het liefst zo gruwelijk mogelijk zijn dus moord en doodslag hadden de voorrang maar ook heldendaden, kinderleed of hopeloze liefdes kwamen aan bod. Zijn eigen fantasie speelde bij het uiteindelijk resultaat een grote rol. Om het verhaal te verduidelijken tekende hij op een roldoek(ook wel smartlap genoemd) een soort stripverhaal waar de meest aangrijpende scènes uit het vers werden afgebeeld. Eenmaal in een stad aangekomen, liefst tijdens de markt of kermis, zocht hij een plekje bij de kerk en begon luidkeels reclame te maken waarbij hij een tipje van de sluier oplichtte om het volk nieuwsgierig te maken. Had hij voldoende toeschouwers en geld verzameld dan ontrolde hij het doek en wees al zingend of voordragend de plaatjes aan die bij een couplet hoorden…..
Een tijd geleden ben ik eens in de huid van zo’n liedjeszanger gekropen en heb geprobeerd de geruchten over een kwaaie, vrijgezelle, oude jongejuffrouw op rijm te zetten. Ze woonde aan de Knijphoeksteeg, een smal steegje dat liep van de Langestraat tot Achter het Hofje waar we nu de Raadhuisstraat vinden waarbij de doorbraak naar het van Heekplein (toen Zuiderhagen) er nog niet was. Argeloze passanten van haar woning daar werden verrot gescholden en uitgemaakt voor alles wat lelijk en smerig was waarbij ze soms zelfs handtastelijk werd. De Enschedese burgers meden het steegje dan ook angstvallig….. Tot zover de feiten die we kennen. Wanneer, waarom en hoe het afliep, is verloren gegaan op de rommelzolder van het verleden…..

Hier mijn verzonnen versie… Het is gratis. De plaatjes laat ik aan jullie eigen fantasie over.



DE OUDE VRIJSTER VAN DE KNIJPHOEKSTEEG
De angst heerst in de Knijphoeksteeg.
't Is onheilspellend stil en leeg.
Geen sterveling durft er nog heen.
De mensen klagen steen en been.
Want op de hoek woont een naar wijf.
Ze scheldt je rot, gaat je te lijf.
De burgemeester maakt zich kwaad.
Ook de politie weet geen raad.
Maar niemand durft haar wat te doen,
daar Achter 't hofje van Van Loen......

Mijn oudoom Jan, een vrijgezel,
sprak toen; "Ik was dat varken wel."
Hij dronk wat borrels voor de moed.
Schikte zijn jas en stropje goed.
Hij is er rechtstreeks heengegaan
en is pal voor haar raam gaan staan.
De vrijster bonkte op de ruit
en stormde woest haar woning uit.
Daar heeft hij haar een les geleerd
waarbij ze zich niet heeft bezeerd.
(gekuiste versie)

Na dat bezoek met Jan als gast,
had nooit meer iemand van haar last.
Zelf zei ze later in de stad;
"Dat was noe net wa'k neudig had."
Het stadsbestuur slaakte een zucht.
de burgers waren opgelucht.
En oudoom Jan die had plezier,
hij kreeg veel lof en gratis bier.

Is 't wat geworden met die twee?
Hier zei oom Jan hardgrondig "NEE!"
Hij heeft haar nog wel eens gekust,
enkel voor de veiligheid en rust.
Want vastigheid leek hem een hel.
Hij bleef veel liever vrijgezel.
Daar op die plek van Jan zijn daad,
vinden we nu de Raadhuisstraat......



 

 



Knijphoeksteeg...   luchtfoto ca 1932
 

 



Knijphoeksteeg
 


Raadhuisstraat 2014