OKTOBERNIEUWS  2021
 

 

 





LETZTEN ROSEN...


De R is weer in de maand en de herfst slaat toe..... Ook in Mini’s platenrekje vinden we dit jaargetijde in de vorm van muziek terug. Zelf zijn we op onze leeftijd ook in de late herfst beland en komt de winter met alle beperkingen en lichamelijke ongemakken in zicht. Onze oosterburen kennen hierover mooie oude liederen vol van “Heimweh und Zehnsucht nach der schöne Jugendzeit. De herfst wordt hierin vergeleken met onze huidige levensfase waarin we net als de laatste herfstroos op de heide nog een keer opbloeien en vol weemoed terugblikken op onze jeugd die nooit meer terugkomt........
Dat wil niet zeggen dat we in eenzaamheid bij de pakken neer gaan zitten en klagen...
Treur niet over wat niet meer kan, maar geniet van wat nog wel kan...


Luister en zing mee bij  
"NOSTALGIE"


 

 





 




Fraaie herfstfoto met kijk op de oude spoorlijn van Haaksbergen naar Boekelo,
dat tot nu nog steeds dienst doet als een toeristisch spoor.....

 






 

 





INKTZWAM 


Het is weer paddenstoelentijd en voor wie er oog voor heeft, valt er van tientallen soorten in allerlei kleuren en vormen gewoon in onze directe omgeving te genieten
Sommigen kun je eten, anderen zijn zeer giftig....
Er is er ook een waarmee je kunt schrijven...Hij dankt er zijn naam aan.
Als de inktzwam sterft blijft er een laagje blauwe drab over die je kunt gebruiken als inkt.
Gerrit schreef er ooit in een romantische bui een liefdesbriefje mee....
Het had helaas niet het resultaat waarop hij had gehoopt.


 

 

 

 

 





 

 






INKTZWAM



Zolang er leven in haar zit,
is de Inktzwam hagelwit.
Maar gaat ze dood en in de rouw

wordt het een drab; paarsachtig blauw.
Die niet echt giftig is of stinkt
en kan gebruikt worden als inkt



‘k schreef er een liefdesbriefje mee
maar ’t meisje riep vol afschuw; “NEE!”
Een pubertrauma uit ’t verleden
dat ik meezeul tot in ‘t heden
want zie ik zo’n Inktzwam staan,
denk ik er toch weer even aan…..




 

 




Geschubte Stinkzwam
 

 

 

 

 





HARREVELDERSCHANS  
 



Een vrijwel onbekend stukje vaderlandse geschiedenis in het Buurserzand.





 

 





 




De Harrevelderschans..
 


 






HARREVELDERSCHANS


Hoewel Buurse tot de gemeente Haaksbergen behoort, is het eigenlijk een Enschedese kolonie.
Al sinds mensenheugenis zoeken de Enschedeërs er ontspanning en rust.
Vooral het deels nog prachtige Buurserzand met zijn heide , zandverstuivingen en de grillige Jeneverbesstruiken( Kwakelbuske) trekt ons naar het dorpje aan de beek. Dat al dat moois nog niet is gecultiveerd tot weideland en akkers, danken we aan Jan Bernard van Heek.
Het begon allemaal in 1906 met de bouw van de villa Zonnebeek in de boerschap Rutbeek nog net op de grens met Haaksbergen. Jan Bernard liet de villa in Amerikaanse stijl voor zijn echtgenote Edwina Ewing (heette die familie uit de TV serie Dallas ook niet zo?) bouwen die in St. Louis was geboren, zodat ze zich in het voor haar vreemde Twente een beetje thuis voelde. Als jachtgebied voor de familie had hij ver daarvoor ook al het nabij gelegen Buurserzand, verworven. Toen hij deze oude markegrond kocht was het er woest en ledig met zandverstuivingen. Vandaar de naam Buurser zand. De boeren uit de omgeving hadden er door de eeuwen heen hout gekapt, schapen laten weiden en heideplaggen en turf gestoken. Jan Bernard liet er weer dennen en loofbomen planten en gaf de heide weer ruimte om te herstellen.
Hij besloot ook dat dit stukje oeroud en uniek Twente niet verloren mocht gaan voor het nageslacht en hij bedacht plannen voor het inrichten van een openluchtmuseum waar de Twentenaren kennis konden maken met de omgeving waarin en hoe hun voorouders hadden geleefd…
  
Daarvoor deed hij enige opmerkelijke aankopen zoals het oude boerderijtje (los huuske) de Bommelas dat al in het gebied stond en een oude loaksteen
(grenssteen). Ook de in 1921 voor de sloop bestemde Wissinksmöl in Usselo paste precies bij zijn plannen en werd gerestaureerd en in het Buurserzand weer opgebouwd. De “stenderkast” is intussen alweer terug op zijn oude plekje…
Wat ik nooit heb geweten, is dat ook het Buursermeertje onderdeel uitmaakte van het geplande museum. Het was niet een oude veenplas, maar is door van Heek gegraven als recreatievijver voor de bezoekers. De bodem werd met een speciaal soort klei bekleed zodat het water niet weg zakte.
Door zijn onverwachte overlijden in 1923 kwam een einde aan de plannen voor het openlucht museum. In 1929 schonk zijn weduwe het gebied aan Natuurmonumenten die het nu nog beheert.
 
     

Het zal hier door gekomen zijn dat een waardevol historisch stukje van het gebied niet de aandacht kreeg die het verdiende. Dat is de Harrevelder of Statenschans, een verdedigingswerk uit de Tachtigjarige Oorlog aan een dode zijarm van de Buurserbeek. De Staten Generaal lieten het vierhoekige bastion rond 1590 aanleggen als bescherming voor de belangrijke handelsroute tussen Münster, Zutphen en Deventer die per schip of over de weg langs de Buurserbeek via Haaksbergen, Delden en Goor liep en van waar men een inval door de Spaans-Katholieke legers verwachtte. Tot een vijandelijk treffen is het er zeer waarschijnlijk nooit gekomen. Dat gebeurde wel iets zuidelijker bij Stadtlohn waar het protestantse leger door de katholieke troepen onder leiding van de graaf van Tilly in een bloedige veldslag werd verslagen.
De Harrevelderschans moet toch lange tijd door het Staatse leger bemand zijn geweest want bij opgravingen die tijdens de Eerste Wereldoorlog, toen het als schietbaan werd gebruikt, vond men kogels, delen van militaire uitrustingen, scherven en andere gebruiksvoorwerpen….
In de Tweede Wereldoorlog stond er een Duits luchtafweergeschut.
In 1976 werd de schans deels gerestaureerd en voor belangstellenden open gesteld. Volgens de geleerden is het door de afgelegen plek een der best bewaard gebleven verdedigingswerken in dit deel van het land. Een bezoek is dan ook zeer de moeite waard en dat kan best tussen het natuurschoon, het meertje, ter Huurne, de Haarmühle of een ijsje bij Willy Flake door…..
Ter illustratie een luchtopname van de schans waarbij het vierkante bastion duidelijk herkenbaar is.




  

 




Een bezoek aan de schans is zeer zeker de moeite waard
 

 

 

 

 

 

 

 

 

OUDEREN..........        
 






 

 





EMIGREREN  


In de eerste tien jaren na de oorlog was het hier geen vetpot, er heerste woningnood en de toekomst was onzeker. Veel jonge Enschedese gezinnen gaven dan ook gehoor aan de lokroep van landen als; Canada, Australië, Nieuw Zeeland en Zuid Afrika waar het beloofde land van melk en honing zou wachten.... Emigreren was het toverwoord en leraren Engels verdienden een mooie stuiver bij......
De familie woonde schuin tegenover ons aan de Frederikastraat. Een gezin met vier kinderen waarvan de jongste, Janneman, even oud was als ik. We waren dikke vrienden en speelden, naar ons werd verteld, al in de box met elkaar. Jannemans vader was metselaar maar daarnaast ook een duizendpoot met gouden handjes. Hij had gehoord dat men in Australië om mensen als hij stond te springen, dus waagden ze de gok.
Ik heb nog vage herinneringen en beelden van hun emotionele afscheid. Een paard en wagen waarop hun spulletjes waren geladen, Jan met een winterjas aan midden in de zomer en ouders die met tranen in de ogen beloofden elkaar te schrijven. We hebben nooit meer iets van ze gehoord...


Gerrit vertelt hoe hij, toen hij een jaar of vijf was, zijn beste vriendje kwijtraakte.


 

 

 

 




Op de foto zien we Gerrit op zijn fietsje en z'n vriendje Janneman....
 

 






JANNEMAN


't Is hier te zwaar voor onze schouders,
zeiden Janneman z'n ouders.
We zijn al Engels aan het leren
want we willen emigreren...
Ook Janneman vroeg iedere keer,
Ga je mee?, ik emigreer.
Maar wisten wij veel wat dat was.
Ja, je ging varen op een plas.
Met z'n allen in een boot
naar een land onmeet'lijk groot
met volop kansen en vertier
waar het veel beter was dan hier.....


Ik zag een paard en wagen staan
daar zijn ze mee op weg gegaan.
Jan droeg een koffer en een jas
hoewel het hartje zomer was.
We zouden altijd vrienden blijven
en onze ouders zouden schrijven.
Moeder heeft over z'n bol geaaid,
toen hebben we ze uitgezwaaid....


Pas dagen later had ik door
dat ik mijn beste vriend verloor.
Janneman die kwam niet weer
en emigreren dat deed zeer.
We hebben nooit meer iets vernomen,
niet of ze goed zijn aangekomen.
Zijn ze geslaagd, werden ze rijk
en had Jans vader groot gelijk?
Of viel het achteraf niet mee,
wilden ze terug naar Enschede?


Misschien heeft ook Jan de foto nog
en zegt hij wijzend op het joch
dat naast hem op het fietsje zit;
"His name was Gerrit, a nice kid.............



 

 





 

 





 




 

 






       HET ZOUT IN DE PAP....


    


Al in het jaar 1886 werd, toen de baron van Twickel naar schoon drinkwater liet boren, een zoutlaag in de Twentse bodem aangetroffen die was overgebleven na het uitdrogen van een 260 miljoen jaren oude zee. Men deed er niets mee want al het zout kwam goedkoop uit Duitsland. Toen echter tijdens de Eerste Wereldoorlog waarbij Nederland neutraal was geen handel mocht worden bedreven, werd er een begin gemaakt met het in kaart brengen van het onmisbare mineraal.
In 1919 begon de Koninklijke Nederlandse Zoutindustrie in Boekelo met de winning, later toen het Twentekanaal gereed was, verhuisde men naar Hengelo. Jarenlang hebben de hoge houten boortorens ( nu vervangen door kleine huisjes) het landschap in Twekkelo, Boekelo en Usselo bepaald. In zo’n toren waren lange buizen opgeslagen, deze werden in de geboorde gaten aangebracht, waarna men er water door pompte naar de zoutlaag. Het water loste het zout op en werd als pekel weer opgepompt. Dit zoute water werd in de fabriek verhit en gecentrifugeerd totdat het water was verdampt en er zout overbleef. Voor de consument werd JOZO ( jodiumhoudend zout) een bekende naam.Tegenwoordig zien we geen reclame meer van de zoutfabriek, maar in de jaren twintig en dertig toen er nog geen koelkasten waren, was zout nodig voor het goedhouden van vlees enz. Onze grootouders gebruikten toen veel meer zout dan wij tegenwoordig.
De fabriek leverde ook aan bakkers, slagers en andere bedrijven die voeding conserveerden of op smaak bereidden.... Dat gebeurt nu nog maar het meeste zout uit Twente wordt gebruikt door de chemische Industrie... maar bij een strenge winter met veel sneeuw staan in Hengelo de strooiwagens in de rij voor het wegenzout....
Het vroeger zo populaire hotel Bad Boekelo met z’n zoute golfbad was eigendom van de KNZ zoutfabriek....
In Delden bevindt zich het zoutmuseum waar de geschiedenis van het zout nog eens wordt tentoongesteld.....



            

       Loods voor opslag strooizout met strooiwagen van de Reinigingsienst aan de Weth. Nijhuisstraat in 1963....

 

              
  

                     
 

 

 

 

 





HOORNAAR 

 
Een wreed verhaal uit Gerrits tuin.........

 

 

 

 





 


 




 

HOORNAAR


Ik ben aan ’t harken in de tuin,
dode bladeren geel en bruin
dwarrelen neer op het gazon

in een milde najaarszon.

De klimophaag staat vol in bloei
nog even wachten voor ‘k haar snoei.
Ze trekt een hoop insecten aan
die druk op zoek naar nectar gaan.

Daar is opeens de Hoornaar,
een wreed insectenmoordenaar.
Hij is op jacht, zoekt vette prooi,
dat lukt hem bij de klimop mooi.

Hij grijpt met groot gemak een mot.
Bijt eerst haar vleugeltjes kapot
zodat ze niet meer vluchten kan.
Dan neemt de hoornaar ‘t ervan.

Hij vreet haar op met huid en haar
Ik sta erbij en kijk ernaar.
Denk nog even, “Ik grijp in”
maar dat heeft geen en’kle zin.

Geen bij of vlinder die het stoort
of zich wat aantrekt van de moord.
Zo zijn de wetten der natuur.
Ik zet mijn hark t’rug in de schuur.




 

 





 

 





 

 

 

 

 





OPLOSSING RAADPLAATJE SEPTEMBER...


Slechts drie inzenders hadden het goed geraden. De villa die we lieten zien, was het oude Natuur Historisch Museum.
In 1939 werd de toen onbewoonde villa omgebouwd tot museum waar men kennis kon nemen van de prehistorie in de vorm van fossielen, via diorama’s waarin opgezette dieren in hun natuurlijke omgeving werden getoond en verder allerlei geprepareerde vogels en insecten. In 159 werd het pand verbouwd en uitgebreid.
We herinneren ons allemaal nog wel het beeld van het deels vergane paard dat aan de Ruijterlaan stond.
In 2007 ging het museum op in de Welle, nu Museumfabriek en kwam het pand aan het ROC waar we in de
tuin ook het paard terugvinden....




De uitgelote winnaar krijgt een jaar lang gratis JOZO zout....







 

 







 

 


 

 

 

 

 

















 






NIEUWE RAADPLAAT

 
 
Deze keer een raadplaatje van de klok van een gebouw dat we allemaal kennen en waar we toen we nog op Stevenfenneschool zaten, wekelijks dicht in de buurt kwamen.
 
 Als er een lichtje gaat branden stuur het dan in.
 We zien je puzzelresultaten graag  tegemoet bij;
 
 info@stefenfen.nl

 

 
Maar via de gewone mail mag natuurlijk ook!
 



 

 

 

TOP

HOMEPAGE