SEPTEMBERNIEUWS  2019
 

 

 




ROS BEIAARD

Wie kent het lied over het Ros Beiaard nog dat we in de 5e klas hebben geleerd en gezongen. Waar ging het ook alweer over….
We zijn er even voor in de geschiedenis gedoken en hebben het volgende erover gevonden; 

DE SAGE VAN HET ROS

Aymon, heer van Dendermonde leefde jarenlang in ruzie met Karel De Grote en kwam pas in verzoening toen hij diens nicht Adelheid huwde. Het echtpaar kreeg vier kloeke zonen: Ritsaert, Writsaert, Adelaert en Reinout. Hun vader sloeg hen tot ridder en gaf ze elk een paard. Reinout was evenwel zo sterk dat hij zijn rijdier met één vuistslag velde. Een tweede paard dat werd hem aangeboden brak hij bij de eerste rit het de lenden. Omdat een ridder toch een paard moest hebben, bracht heer Aymon zijn zoon naar een burcht waarin het door iedereen gevreesde Ros Beiaard zat opgesloten. Dit dier wist hij na een heldhaftig gevecht aan zijn wil te onderwerpen.
Tijdens een hoog oplopende discussie aan het hof van Karel de Grote onthoofdde Reinout met één slag van zijn zwaard Karels zoon Lodewijk. De Vier Heemskinderen (verbastering van Aymonskinderen), gezeten op Beiaard, sloegen op de vlucht. Vanuit hun sterke burcht verdedigden de vier ridders zich tegen de steeds aanvallende legerbenden van Karel de Grote. De vier broers zagen echter de ongelijke strijd in en Beiaard bracht hen terug naar het ouderlijk verblijf in Dendermonde. Ze troffen er hun rouwende moeder aan omdat heer Aymon in handen van Karel de Grote gevallen was. Karel wilde enkel vrede sluiten als het duivelse Ros Beiaard aan hem werd uitgeleverd. Reinout weigerde op dit voorstel in te gaan maar zwichtte uiteindelijk onder de smeekbede van zijn moeder.
Het Ros werd naar de Dendermonding (Schelde) gebracht, kreeg een aantal zware molenstenen rond de nek en werd in het water gestort.  Tot tweemaal toe verbrijzelde het Ros de stenen en zwom hinnikend naar de oever waar Reinout stond. Het tragische schouwspel werd hem te machtig en hij wendde het hoofd af. Het Ros Beiaard dat voor een derde keer boven water kwam, dacht dat zijn meester hem verloochende en verdronk.


Kijk, luister en zing het mee bij;  “NOSTALGIE”...     
Helaas konden we alleen maar een instrumentale versie vinden



 

 








DE KOEPEL


Mijn vader had een huis verbouwd tot twee
en daarom konden opa en oma mee
naar Usselo. Ikzelf studeerde daar
in mijn vakanties; ’n derde van het jaar.
Usselo… golvend boerenland was dat,
waar mijn broer Hans een bok en kippen had.

(Willem Wilmink 1958)






Op de afbeelding (boven) zien we Hans Wilmink en zijn moeder aan de achterkant van De Koepel.

 




DE KOEPEL

Wanneer we vanuit Enschede via de Haaksbergerstraat naar Usselo rijden, zien we links onder aan de Usseler Es, tegenover de tuingereedschappen van Ben van ’t Mos, een kleine witte villa met het opschrift “de Koepel”, nu in gebruik is als Bed & Breakfast. Op de door Mini gemaakte fraaie foto’s ziet het er fris gepleisterd en netjes uit. Toen ik een jaar of zeven was en er regelmatig met vader op onze zondagmorgentochtjes langs fietste, was het grijs, verwaarloosd en maakte door de gesloten gore gordijnen de indruk onbewoond te zijn. Als ik er naar vroeg zei vader, ”daar wil niemand wonen”, waardoor ik in mijn kinderlijke fantasie dacht dat het dan wel een spookhuis moest zijn. Vader sprak dat, om het spannend te houden, nooit tegen….. Later begreep ik pas waarom…
Toch heeft “De Koepel” door de jaren heen bekende bewoners gehad….
Om de geschiedenis van dit huis op die toch wel aparte plek tussen de boerderijen van de Es te weten te komen moeten we terug naar het jaar 1858. In dat jaar liet Laurens Lasonder, groot grondbezitter, landbouwer en effectenhandelaar uit Enschede de kleine villa bouwen als onderkomen voor hem en zijn familie wanneer ze op inspectiebezoek waren bij de elf boerderijen die men bezat in Usselo. De belangrijkste daarvan was het Mors dat, hoewel inmiddels diverse keren verbouwd, nog altijd links naast de villa ligt. Het was een mooie plek aan de pas in 1855 gereedgekomen grintweg naar Haaksbergen. Toen in 1862 bijna heel Enschede en ook de stadsvilla van Lasonder afbrandde werd “de Koepel” voor enige tijd het permanente onderkomen van de familie in afwachting van de nieuwbouw aan de Marktstraat.



                 


In 1920 erfde Gerrit Albertus Lasonder alle bezittingen dus ook “de Koepel”. Hij woonde in de villa aan de Marktstraat waar nu Broekhuis in zit, was jurist, doctor in de Staatswetenschappen en enige tijd wethouder van Enschede. Hij maakte weinig tot geen gebruik van het buitenhuis en verhuurde het aan de bekende tekenaar Gerard van Haeften die er tot 1937 woonde en werkte…
Gerrit Lasonder trad in de jaren dertig toe tot de NSB, niet dat hij een fanatiek fascist was ( in zijn boerderijen zaten in de oorlog met zijn medeweten joodse onderduikers) maar meer uit angst voor het communisme waarbij hij al zijn bezittingen dreigde kwijt te raken en dus zag hij in Hitler de juiste man om dat gevaar te keren. Hij stond daarin niet alleen want diverse fabrikanten waaronder Jan van Heek sympathiseerden ook, maar waren zo slim geen lid van de NSB te worden.
Lasonder overleed in 1944, had geen kinderen en liet het bezit na aan zijn vrouw die de pech had van Duitse afkomst te zijn. Zij werd daardoor een makkelijk slachtoffer van de wraaklust direct na de oorlog waarbij alle bezittingen waaronder, het landgoed Drienerlo met drie boerderijen, alle boerderijen en “de Koepel” in Usselo, de beide stadsvilla’s in Enschede, maar ook het dierenasiel aan de Wilgenweg op het Stadsveld en het kerkje op de hoek van de Zweringweg en de B.W. ter Kuilestraat door het rijk werden geconfisqueerd. De weduwe Lasonder stierf in 1977 in armoede in een huisje aan de Bruggemorsweg….
Enschede kreeg voor een gulden Drienerlo in de schoot geworpen en stelde het landgoed blij van zin beschikbaar voor de bouw van de TH campus, nu UT……
Eind jaren vijftig begin zestig kregen de boeren die de in beslag genomen boerderijen nog van het rijk pachtten, de gelegenheid deze van de Rijksdomeinen te kopen.
Zo zal het ook met de tot een bouwval verworden Koepel zijn gegaan. Niemand wilde er in eerste instantie wonen, de villa had immers een door de NSB besmette reputatie. De koopprijs zal echter zo zijn ver gezakt dat de vader van Willem Wilmink in 1955 toehapte en het liet verbouwen tot twee woningen waardoor opa en oma erbij in konden. Willem studeerde toen al in Amsterdam.
Ze hebben er niet lang gewoond. Vader Wilmink overleed in 1959 op jonge leeftijd en de familie zal de villa niet lang daarna hebben verkocht.
In zijn verhalen en gedichten vertelt Willem over die korte periode o.a., dat zijn opa altijd ’s avonds de krant wegbracht naar buurman Oldenhof aan de overkant en daar tot laat bleef TV kijken en oma die de drukke straat niet durfde oversteken, alleen liet zitten. Ook de gevaarlijke slinger in het fietspad om een dikke boom heen precies voor de Koepel haalt hij aan waarbij zijn broertje uit het slaapkamerraam de naderende fietsers met geschreeuw afleidde waardoor ze bijna tegen de boom aan reden…Misschien haalde hij daar de inspiratie uit voor dit gedichtje;




Tegen het nieuwe jaar, de Es heel wijd  
en niets dan sneeuw. Daar rijdt
eenzaam een fietser, maar hij mist het pad
en hij verdwijnt met voor- en achterrad
en alles blijft bewegingloos. Doodstil.
De man fietst pas weer verder in april……..

(Kerst 1958)


Dat was inderdaad een lastig bochtje wanneer je in volle vaart van de Es af suisde. Het is inmiddels rechtgetrokken.
Nu ik de geschiedenis wat beter ken, kijk ik toch met andere ogen naar het “spookhuis” uit mijn kindertijd……


 

 



WICHER NIJKAMPSTRAAT

 
 
Een kleine fotoreportage over de bouw van de duplexwoningen in de Wicher Nijkampstraat en de afbraak.
Zo zien we maar weer dat nieuwbouwwoningen die na de oorlog zijn gebouwd, veel eerder het loodje moeten leggen dan de oudere woningen die vóór of zelfs nog tijdens de oorlog gebouwd zijn en die trouwens nog in grote getale in de buurt aanwezig zijn...
 






Met de bouw van de duplexwoningen aan de Wicher Nijkampstraat werd ongeveer in 1949 begonnen.
De foto is genomen vanaf de Maaierstraat.
...




Hoewel de woningen in 1950 al zijn opgeleverd en ook de nieuwe bewoners er hun plekje hebben gevonden,
is het nog één grote blubberboel want er is nog geen bestrating...




Hier zien we de Zweringweg met rechtsaf de Wich. Nijkampstraat... 
In de verte bij het kerkje rijdt een T.E.T. bus die waarschijnlijk de Dr. P. van Hoekstraat in zal draaien...




In 2013 hebben we nog totaal geen idee dat er in de toekomst iets zal veranderen...
Hoewel? De woningen aan de rechterkant zijn tot aan de Warmoesstraat al vervangen door nieuwbouw. 
We hebben geen idee in welk jaar dat precies heeft plaatsgevonden...



 De sloop van deze panden van de nrs. 182 tot en met 212 op de hoek is in elk geval in mei 2019 begonnen,
evenals de woningen van de Tuinbouwstraat iets verderop. Ze zijn ongeveer tegelijkertijd op de schop gegaan...




De woningen zullen worden vervangen door nieuwbouw voor zowel voor huur als koop in de vrije sector.
Hiermee wil de corporatie bijdragen aan een buurt met meer variatie in huur- en koopwoningen.


Voor Mini heeft de kaalslag nog een bijzondere betekenis.
Op dit punt kan ze de achterkant van de huizen van haar straat waar ze vroeger woonde weer waarnemen...
Een tikje weemoed hoort er dan bij en dat is na zo'n pakweg 70 jaar ook best begrijpelijk.
Het uitzicht zal overigens niet lang zo blijven...  (word vervolgd)



 

 



NOSTALGISCHE RECLAME... 

 
 
Even weg met de spoorweg. Lekker touren in de herfst. Abonnementen zijn er voor jong en oud, voor groot en klein.... 
Dus ook voor ons pensionado's ...    Wat zouden we toch moeten zonder de trein.......
Volop informatie bij de loketten.....
 








 

 




SCHOOLFONDSKWARTJE




Het is alweer een aantal jaren geleden dat Gerrit zijn belevenissen als ophaler van het maandelijkse schoolfondskwartje voor de Stevenfenneschool op deze plek vertelde. Een bijdrage van onze ouders voor allerlei schoolactiviteiten die niet of deels door gemeente werden vergoed.
Zoals jullie weten schrijft hij ook stukjes voor de website Oud-Enschede en zo kwam het verhaal over schoolfondskwartje ook daar terecht.
Het leverde een verrassende reactie op van Gerrit v.d. Voorde, hij had nog zo’n kwitantietje uit 1959 in zijn bezit waarvan hij een afbeelding opstuurde. We waren er blij mee
Wie wat bewaard, heeft wat en voor ons is het weer een stukje nostalgie waarbij, voor zover we het nog herkennen, herinneringen aan onze schooltijd boven komen.





 

 




DE STIER VAN PAULUS POTTER


Boertje Bult en zijn stier doen bij velen van ons nog de rillingen over de rug lopen.
Het waren spannende en angstige avonturen die je beleefde wanneer je je waagde in de buurt van de oude boerderij op het Stadsveld. Menigeen kan er nog smakelijk over vertellen.
Nu lag die boerderij op de plek waar de Govert Flinckstraat uitkomt op de Paulus Potterstraat.
Wat weten we van die laatste? Het was een bekende schilder die leefde van 1625 tot 1654 en die zich toelegde op het schilderen van boerderij-vee waarmee hij zeer bekend is geworden.
Een meesterwerk echter stijgt boven de anderen uit; de Stier. Wat voor Rembrandt de Nachtwacht is, is voor Potter de Stier die we kunnen bewonderen in het Mauritshuis in de Haag.
Was het toeval dat de Enschedese Paulus Potterstraat precies kwam te liggen waar de stier van Boertje Bult ons angst in boezemde?
Nee, lieve klasgenoten het was duidelijk gepland.

                   

Wij hebben er een uitgebreide studie aan gewijd en vonden na jarenlang speuren in oude archieven de connectie…. Wat blijkt;
Al in de zestiende eeuw waren de stieren uit het Stadsveld een begrip in het hele land. Het waren sterke en raszuivere dieren wier nakomelingen een gezonde kudde verzekerden. Van heinde en ver kwamen dan ook boeren om hun koeien door een Stadsvelder stier te laten dekken….. Dit hoorde ook Paulus Potter die al veel stieren had geschilderd en er natuurlijk op gebrand was ook dit bijzondere ras op linnen vast te leggen voor het nageslacht. 







In 1650 trok hij naar Usselo en meldde zich bij de toenmalige voorganger van Boertje Bult met de vraag of hij zijn mooiste stier mocht schilderen. De boer was zeer vereerd maar bedong dat hijzelf en nog een aantal dieren uit zijn veestapel bij op het portret moesten waartegen de schilder geen bezwaar had….. Het resultaat werd wereldberoemd en is tot op de dag van vandaag een trekpleister voor de museumbezoeker…..
Het geeft onze herinneringen aan boer en stier nog een extra bijzonder tintje…


                      



                  
                      Hierbij een recente foto van de Paulus Potterstraat - hoek Govert Flinckstraat...    (foto augustus 2019)



 

 



DE SCHRIJFMACHINE


Een oude herinnering kwam bij Mini weer boven door de vondst van een plaatje van een oude schrijfmachine.
Haar buurman in de Egstraat die bij de Gem. Reinigingsdienst werkte en op de vuilniswagen reed, nam wel eens spullen mee naar huis die als oud vuil aan de straat waren gezet, met de gedachte dat het misschien nog best te gebruiken was. Zo kon hij menigmaal iemand er ook nog eens een plezier mee doen.
Mini zal zo’n 12 of 13 zijn geweest toen ze op een dag zo'n oude schrijfmachine van hem kreeg. Het ding werkte nog en deed het zolang het ging en ze beleefde er een tijdje veel plezier aan. Ze heeft er een soort rijmpje op gemaakt.....
 


 



DE SCHRIJFMACHINE
Schrijfmachien, oh schrijfmachien,
wat was ik blij met jou.   
Ik heb ik er heel wat afgetikt,
mijn vingers zagen blauw.
 

Er gingen vele blaadjes door,
‘k sloeg toetsen aan op goed geluk,
en aan het eind van elke regel,
gaf ‘k de wagen een flinke ruk.
 
Oefening baart kunst zegt men,
maar ik ben geen genie.
Ik kreeg het maar niet in de vingers,
en ook niet onder de knie.
 
Toen op een dag de inkt op was,  
en ook het lint versleten,
was de lol er ook meteen vanaf,
en kon ‘k het typen wel vergeten.
 
Ik wist niet hoe het verder moest,
‘t werd één lange jammerklacht.
Uiteindelijk heb ‘k het hele zaakje,
maar weer naar buurman teruggebracht.
 
Oefening baart kunst zegt men,
maar ik ben geen genie.
Ik kreeg het toch niet in de vingers,
laat staan onder de knie.

 

 




ZOEKPLAATJE


Hiermee zijn we alweer aan het eind van onze nieuws aflevering gekomen.
We hopen dat jullie het leuk  gevonden hebben...

Tot slot hebben we als raadplaatje weer een uitsnede gemaakt van een bepaalde plek in de buurt. We hebben het dit keer niet zo moeilijk gemaakt want er waren de laatste keer maar weinig goede inzendingen..

Dus doe je best en stuur je oplossing naar;

info@stefenfen.nl



 








 

 

 

TOP

HOMEPAGE