Hierbij nog een mooie foto uit 1923 in het gemeentearchief gevonden waarop het reinigen van de privaattonnen is afgebeeld.
Ik heb ergens eens gelezen dat die tonnenwagen ook wel de Boldootkar werd genoemd, vanwege de vreselijke stank.
 

 

 




HET TÖNNEKE
 
Kort geleden zag ik een prachtige oude film over de reinigingsdienst van Enschede in 1923 waar we kennis konden nemen van de wijze waarop het huisvuil en de privaattonnetjes werden afgehaald en opgeruimd..... Ik moest meteen denken aan een belevenis uit mijn jeugd waarvan ik jullie graag deelgenoot wil maken.
De huizen in de Frederikastraat waar ik opgroeide hadden al een WC behalve de oude boerderij daar werden de tonnetjes nog omgewisseld. Het waren sombere mannen van de reinigingsdienst die, om zich te beschermen tegen eventuele ongelukken een grote canvasschort droegen.
We stonden altijd te kijken in de hoop dat er wat mis zou gaan, maar het waren ervaren vakmensen.
Ik kende het gebruik van een tonnetje of poepdoos want een oom en tante van mij woonden in de Elisabethstraat waar huizen stonden uit het jaar 1901. Ik kwam er regelmatig en deponeerde ook regelmatig een bijdrage in het houten privaat. Niets aan de hand alleen het krantenpapier dat aan een touwtje was opgehangen om de restanten te verwijderen, gaf af en was te dun. De radiogids werkte beter. Toen oom en tante verhuisden naar een mooi vrijstaand huis aan de Voortmansweg, bleek ook daar nog een "tönneke" aanwezig. Dit werd echter niet geleegd door de reinigingsdienst want de huurbaas, een boer die even verder aan de Welnaweg woonde, had een betonnen gierkelder achter in de tuin aangelegd waar de inhoud van een "tönneke" moest worden gedeponeerd. Eens in de zoveel tijd leegde de boer de kelder om met onze resten van een uitbundige maaltijd zijn land te bemesten.
Wanneer ik aanwezig was moest ik helpen het tönneke vanaf het huuske naar de kelder te dragen. In deze tocht zaten een paar hindernissen, zoals een hoge drempel. Mijn oom schiep er een groot genoegen in om onderweg regelmatig van zijn lengte misbruik te maken door de ton wat hoger op tillen zodat de inhoud naar mijn kant toe klotste en hoewel er een deksel opzat, over mijn handen en mouwen liep. Loslaten was geen optie, de gevolgen zouden desastreus zijn geweest.......Mijn tante was altijd woest wanneer oom weer eens had toegeslagen. Ik moest me chemisch reinigen en ook mijn overhemd moest in de was..... Op verjaardagen werd ik er tot aan mijn volwassenheid nog vaak mee geconfronteerd.......

                       Op de foto een nette poepdoos..                                                               Ze waren er erger..